Preek 19 november 2017

De Heer zal bij u zijn.
De Heer zal u bewaren. 

Uit het heilig evangelie van onze Heer Jezus Christus volgens Matteüs.
Lof zij U, Christus.

In die tijd hield Jezus zijn leerlingen deze gelijkenis voor: “Een man riep bij zijn vertrek naar het buitenland zijn dienaars bij zich om hun zijn bezit toe te vertrouwen. Aan de een gaf hij vijf talenten, aan de andere twee, aan een derde één, ieder naar zijn bekwaamheid. Daarna vertrok hij.

Die de vijf talenten gekregen had, ging er terstond mee werken en verdiende er vijf bij. Zo verdiende ook degene die er twee gekregen had er twee bij. Maar die er één had gekregen, ging een gat in de grond graven en het geld van zijn heer verbergen.

Een hele tijd later kwam de heer van de dienaars terug en hield afrekening met hen. Die de vijf talenten gekregen had, trad naar voren en bood nog vijf talenten aan met de woorden: Heer, vijf talenten hebt gij mij toevertrouwd; ziehier, vijf talenten heb ik erbij verdiend. Zijn meester sprak tot hem: Uitstekend, goede en trouwe dienaar, over weinig waart ge trouw, over veel zal ik u aanstellen. Ga binnen in de vreugde van uw heer. Nu trad die van de twee talenten naar voren en zei: Heer, twee talenten hebt gij mij toevertrouwd; ziehier, twee talenten heb ik erbij verdiend. Zijn meester sprak tot hem: Uitstekend, goede en trouwe dienaar, over weinig waart ge trouw, over veel zal ik u aanstellen. Ga binnen in de vreugde van uw heer.

Tenslotte trad ook die van één talent naar voren en zei: Heer, ik heb ervaren dat gij een hard mens zijt, die oogst waar gij niet gezaaid hebt en binnenhaalt waar gij niet hebt uitgestrooid. Daarom was ik bang en ben uw talent in de grond gaan verbergen. Hier hebt ge uw eigendom terug.

Maar zijn meester gaf hem ten antwoord: Slechte en luie knecht, je wist toch dat ik oogst waar ik niet gezaaid heb, en binnenhaal waar ik niet heb uitgestrooid? Daarom had je mijn geld bij de bankiers moeten uitzetten, dan zou ik bij mijn komst mijn bezit met rente teruggekregen hebben. Neemt hem dus dat talent af en geeft het aan wie de tien talenten heeft. Want aan ieder die heeft, zal gegeven worden; zelfs in overvloed gegeven worden; maar wie niet heeft, hem zal nog ontnomen worden zelfs wat hij heeft. En werpt die onnutte knecht buiten in de duisternis; daar zal geween zijn en tandengeknars. Woord van de Heer.  Wij danken God.

In onze veranderende wereld, zoeken we niet graag naar nieuwigheden. Inderdaad, meestal gaan wij niet actief op zoek naar veranderingen in ons eigen leven. We houden liever vast aan wat we hebben of kennen, in plaats van wat er kan gebeuren. In ons hectisch leven, willen we liever "veilig spelen". Wij willen een goed en veilig bestaan hebben, waar we vat op blijven hebben ... Veel meer dan we denken, zijn we vastgepind in een vorm van Ataraxia ... Ataraxia betekent —en duidt op— vrijheid van zorgen. Het is een toestand die tot doel heeft problemen te voorkomen. Ataraxia betekent geen risico's nemen; zich niet laten beïnvloeden door de grillen van het lot en het leven ...

Om in deze vorm van ataraxia te blijven, stellen sommigen mensen zich geen persoonlijke vragen... Anderen leven zonder te azen op verbetering. Nog anderen nemen geen risico's. In feite, wanneer iemand in zo'n vorm van ataraxia is, leeft hij niet... maar hij overleeft eerder... zonder eigenlijk te leven! Hij is bang van het leven. En dit is wat de derde man doet, in de "parabool van de talenten" die we zojuist hebben gehoord. Hij leeft niet door zijn angsten. Het talent van het leven is meestal datgene dat we juist verbergen, uit angst om het te verliezen. "Ik was bang en ben uw talent in de grond gaan verbergen".
De parabool van de talenten doet ons nadenken. Leven is een risico nemen om echt te bestaan, om de moed te hebben om vooruit te gaan, tegen alle verwachtingen in. En dit risico is storend, soms moeilijk te nemen.

Dit Evangelie is niet om ons in verwarring te brengen. Het nodigt ons uit niet in een ataraxia te leven, zoals de derde persoon in de parabool doet, maar om de strijd aan te gaan. We worden uitgenodigd om onszelf te zijn, in de singulariteit van ons verlangen. Om zo te leven, moet men het leven nemen als een onverwachte gift, en de verantwoordelijkheid opnemen, met het risico teleurgesteld te worden. Om dit talent van het leven volledig te kunnen omarmen, moet het als een echte gift worden gezien! Om een talent te kunnen benutten —zoals een dichter zegt— moeten we er al van overtuigd zijn dat we ook talent hebben!

Het unieke talent van het leven —dat we allemaal hebben— is ook het gemakkelijkst om aan te ontsnappen. Ontsnappen aan een talent betekent vaak zichzelf "negatief" te definiëren ... Het is waar dat we soms een verkeerde identiteit zoeken. Sommigen proberen te slagen waar anderen hebben gefaald. Anderen zoeken erkenning die ze nooit hebben ontvangen. Nog anderen proberen zichzelf te zijn, door "het tegenovergestelde" te zijn ... en zo geven ze de sleutel van wie ze zijn in handen van de mensen tegen wie ze zich verzetten! Dit wordt gedaan door de derde persoon van de parabool, die één enkel talent heeft ontvangen.

Hij is bang om aan te nemen wat hem wordt gegeven. Hij veroordeelt zichzelf omdat hij bang is om te leven. Angst voor het bestaan. Hij kiest voor veiligheid. Dit is uw talent. "Hier hebt ge uw eigendom terug."
In werkelijkheid, volgens de gebeurtenissen van ons leven, zijn we allemaal deze drie karakters tegelijkertijd. Een deel van ons wezen laat zich ontplooien, een ander verwelkt. Nog een ander valt terug in veiligheid. We stagneren zolang we ons niet verantwoordelijk voelen of ons als slachtoffer zien.
Natuurlijk, kunnen jullie zeggen dat we in het leven niet verantwoordelijk zijn voor wat wij hebben gekregen ! Zeker... maar we kunnen echter wel verantwoordelijk zijn voor de relatie die we geven aan het leven, verantwoordelijk voor het overwinnen van het ongewenste, van dat, waar we zelf niet voor hebben gekozen. De gelijkenis zet ons tot nadenken: we zijn niet allemaal "gelijk". Onze vaardigheden, onze talenten, onze determinismen, onze genen, onze vrijheid, onze gezondheid, ... deze variëren allemaal. Maar we kunnen "gelijkwaardig" zijn in onze relatie tot het leven, in de waarde die we eraan geven. Als het leven ons niet allemaal gelijk heeft gemaakt in wat we zijn, kunnen we een paradoxale gelijkheid vinden in de manier waarop we ons ontwikkelen, de manier waarop we ons leven leven.

Dus, laat ons onze tijd niet besteden met onszelf negatief te definiëren, om talenten vruchten te laten dragen die we niet hebben, maar om de talenten die we hebben te cultiveren.

Dit kan leiden tot een nieuwe manier om onze wereld te interpreteren. Een wereld van wederkerigheid. Dan zullen vijf talenten vijf nieuwe talenten worden. Vijf vingers van een gesloten hand worden vijf open vingers, open voor het onverwachte. Twee talenten worden twee nieuwe talenten. De talenten zullen gezien worden door nieuwe ogen, ogen van vertrouwen en niet van angst. Twee ogen klaar voor verrassing of voor vergeving ; twee gekruiste armen kunnen twee open armen worden, die van vredestichters.

Wat het unieke talent betreft dat we allemaal hebben, zullen we nooit meer kunnen hebben, maar we zullen er altijd een andere blik op kunnen werpen, een blik van vertrouwen.

Zo, laten we ons verheugen, want buiten onze verschillen kunnen we vruchtbaar zijn voor dit unieke talent, zodat we op een dag kunnen horen:
"Uitstekend, goede en trouwe dienaar, over weinig waart ge trouw, over veel zal ik u aanstellen. Ga binnen in de vreugde van uw heer." Amen.