Preek zondag 23 juli 2017

Ik heb Jezus altijd al ervaren als iemand die ontmaskert – vooral als hij verhalen, parabels, gelijkenissen vertelt. Nu zijn er in het leven aangenamere dingen dan ontmaskerd te worden. Toch kunnen wij telkens opnieuw, na de eerste klop van de ontmaskering, voelen dat wij door Jezus aangesproken worden op onze goede kant en niet op onze schaduwzijde. Dat is zeker het geval in de parabel van het onkruid tussen de tarwe. 

Jezus vertelt zijn verhaal om ons iets uit te leggen. De uitleg geeft hij zelf, een beetje later. Als ik nu de parabel plus die uitleg samenvat, kom ik tot het volgende: Jezus is gekomen om in zijn persoon, in zijn doen en spreken Gods liefde en gerechtigheid te beleven, om die aan ons te laten zien en om ons op te roepen het zelf ook te beleven. Er zijn mensen die daar positief op ingaan – ze worden het goede zaad genoemd dat tarwe wordt, maar er zijn ook mensen die dat niet doen – ze worden het onkruid genoemd. Beide, tarwe en onkruid, vind je op de akker ineengestrengeld, door elkaar. Jezus zegt ons dat wij over de mensen die hem niet volgen of die zich zelfs tegen hem verzetten geen rechter moeten spelen, zeker niet in zijn naam of in naam van zijn levensprogramma. Alleen God kan, mag en zal rechtvaardig oordelen over jullie allemààl, zegt hij, het is niet aan jullie de ander te oordelen. Jullie leven nu in de tijd tussen zaaien en oogsten. Jullie zijn noch de zaaiers noch de maaiers. Het Rijk der hemelen is wel gezaaid, het groeit maar het is nog niet volgroeid, dus werk er nu aan, laat het groeien en wees geduldig met degenen die er niet aan werken. Misschien is dat ook de diepere betekenis van onze Vlaamse spreuk ‘Doe wel en zie niet om’.

Om die visie van Jezus te verstaan, moeten we even halt houden bij een belangrijk element van de parabel, namelijk het onkruid en wat daarmee of daartegen te doen. Ik ben in de oorspronkelijke Griekse tekst gaan kijken naar wat er precies staat voor onkruid. Zizánia lees ik. Dat is een soort giftig bedwelmend kruid dat erg lijkt op tarwe. Het groeit tussen de tarwe en is blijkbaar moeilijk weg te krijgen. Landbouwers verwijderden het meermaals voor het oogsten, maar Jezus zegt hier dat je het pas moet uittrekken op het moment van de oogst. Anders trek je ook de tarwe mee uit. Dat onkruid zijn de tegenstanders van Jezus, zij die niet geloven dat in Gods ogen kleinen groot zijn en machtigen machteloos worden. Het zijn zij die niet uit zijn op vrede, maar het recht van de sterkste hanteren, die tweedracht zaaien, die haatdragend zijn. Onkruid, giftig, dolmakend, zizánia, overigens la zizanie in het Frans betekent onenigheid, ruzie. Precies met betrekking tot zijn giftige tegenstanders zegt Jezus nu precies: vernietig hen niet. Want als je hen vernietigt, spiegel je je aan hen en vernietig je daarmee ook de liefdeskern van het Rijk der hemelen. Zo verraad je je eigen waarden. Word dus zelf geen onkruid in het bestrijden van het onkruid. Laat God oordelen. Oefen je in geduld en vertrouwen.

Dat onkruid, zegt Jezus verder in zijn uitleg, is gezaaid door de duivel. Hoe kunnen we dat interpreteren? De volgende anecdote kan ons daarbij helpen. In een van zijn boeken vertelt de bekende Duitse theoloog Eugen Drewermann dat hij als kind een keer aan zijn moeder vroeg hoe het nu precies zat met God en de duivel. Zijn moeder vertelt hem dat de duivel het misschien allemaal niet zo slecht bedoelt, maar dat wij de duivel verkeerd begrijpen. ‘Waarom dan wel?’, vraagt de kleine Eugen. Daarop zegt zijn moeder: ‘Het staat vast dat honderdduizenden jaren achtereen de engel Lucifer Gods trouwste dienaar was. Maar op een dag heeft God besloten de wereld te scheppen en daar verzette hij zich tegen.’ ‘Wat zeg je nu, mama?’, zegt het kind. ‘Begrijp je dat dan niet?’, antwoordt zijn moeder. ‘Dat komt omdat de engel Lucifer voorziet hoe veel leed Gods schepping teweeg zal brengen. Daarom verzet hij zich tegen Gods plannen en besluit hij al het kwade in de wereld uit te roeien, waar en wanneer hij het maar tegenkomt. Sedertdien richt hij zelf alleen maar kwaad aan.’ Wat een interessante gedachte. Zou dít niet een belangrijk aspect van het kwaad zijn, namelijk dat de duivel ons bekoort te doen wat hij zelf voortdurend doet? Dat hij m.a.w. ons verleidt uit te zuiveren, uit te roeien wat wij als kwaad beschouwen en dat we daardoor zelf veel kwaad aanrichten?

Met zijn parabel van het onkruid tussen de tarwe ontmaskert Jezus elke vorm van fundamentalistische zuivering en het geweld dat daarmee gepaard gaat, of het nu van religieuze of van seculiere aard is. Niets of niemand is zuiver op de graat, ook al verlang ik ernaar dat mijn westerse waarden, mijn gezin, mijn kerk, mijn werkomgeving, mijn kloostergemeenschap, mijn vriendengroep, de partij waar ik voor stem, vrij zouden zijn van onkruid. Maar elk van ons ervaart elke dag dat dit niet zo is. Wij zien dat er in de kerk van alles misgaat, dat er in de politiek zoveel corruptie is, dat mijn partner en mijn kinderen of mijn confraters heel dikwijls niet beantwoorden aan wat ik er ooit van gedroomd heb. Enz. There is always some defect in the universe, er is altijd wel iets mis is in onze wereld, in mijn wereld.  En dan is de verleiding groot dat defect, het kwaad in de ander te leggen, een zondebok te creëren voor al wat er misgaat, en te gaan zuiveren, het onkruid met wortel en tak te gaan uitroeien. Elke slecht begrepen godsdienst en elke uit de hand gelopen revolutie heeft zijn terroristen: brandstapels, guillotines, onthoofdingen. Dat is niet de weg van het Rijk der hemelen, zegt Jezus. Heb geduld met wie kwaad bedrijven, heb geduld met jezelf als je kwaad bedrijft. Houd het uit en laat niet af het goede te doen. “Doe wel en zie niet om”.

Stopt het hier? Moeten we het daarmee dan doen? Ook als het gaat om nieuwe soorten van heel giftig onkruid, zoals het terrorisme? Mogen wij ons dan niet verdedigen tegen het blinde doden van zoveel mogelijk slachtoffers, waarbij hun identiteit zelfs niet meer belangrijk is? Tegen het moorddadig scheppen van een klimaat van verlammende angst? Uiteraard hebben wij de plicht en het recht ons tegen deze barbarij te beschermen. Wij hebben de plicht en het recht om onze christelijke waarden te verdedigen. Maar we zullen ons daarbij toch ook moeten afvragen wat wij onder ‘christelijke waarden’verstaan, en vervolgens zullen we ze het best verdedigen door ze elke dag samen te beleven.

In welke richting onze christelijke waarden gaan, wordt voor mij duidelijk in de parabel. Geef nooit op zelf goed te doen. Heb daarbij geduld met jezelf en met de ander. Blijf vertrouwen op God, weet dat Hij de enige is die liefde en rechtvaardigheid kan bijeenhouden. Meer nog, God is Liefde. Blijf geloven in de Liefde. Waar dat in praktijk gebracht wordt, komt het Rijk der hemelen dichterbij. Dat dit schijnbaar-onmogelijke toch mogelijk is, wil ik tot slot laten horen in een getuigenis.

Antoine Leiris, Fransman, journalist, echtgenoot en vader, verloor in het vreselijke drama in de Bataclan zijn vrouw. Geconfronteerd met onnoemelijk verdriet richtte hij zich tot de daders: ‘Jullie zullen mijn haat niet krijgen. Ik ga gewoon door met leven, alleen al omdat ik ons zoontje Melvil niet wil zien opgroeien te midden van geweld en wraakzucht. Als de God waarvoor jullie blindelings doden ons heeft gemaakt naar zijn beeld, zou elke kogel in het lichaam van mijn vrouw een wond zijn in zijn hart. Jullie zouden wel willen dat ik jullie haat beantwoord met woede, dat ik mijn medeburgers argwanend bekijk. Dat ik mijn vrijheid opoffer voor de veiligheid. Ik word natuurlijk verscheurd door verdriet, maar nee, mijn haat krijgen jullie niet.’ 

Dat getuigenis is voor mij een sterk commentaar op wat Jezus met zijn parabel van het onkruid tussen de tarwe wilde zeggen. Ik wens jullie allen en mezelf die kracht en dat geloof. Amen.

 

Bernard de Cock o.p.

 

 

 

 

 

 Beluister de

 jubileumhymne

 

 

 

 

 

Jean Mossoux 

 

 

 

 

De Dominicaanse gemeenschap in Knokke

Sint-Dominicushuis | Sparrendreef 91 | 8300 Knokke-Heist

T 050 60 24 55 | E Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.IBAN BE36 7380 1199 5181 | BIC KREDBEBB