In de liturgische kalender staat in het weekend na Kerstmis het feest van de heilige Familie geprogrammeerd. Dit jaar plakken die twee feesten aan elkaar: gisteren het kerstfeest en vandaag het feest van de Heilige Familie. Misschien is dat nog zo mis niet. Want het kerstfeest is toch ook naast een kersteucharistieviering een familiefeest waarbij de ouders inspanningen doen om alle kinderen rond een kerstdiner samen te krijgen. Voor velen is dit laatste zelfs het enige wat er nog overblijft van de kerstboodschap.

De tekst van Jezus Sirach in de eerste lezing die wij beluisterden laat duidelijk verstaan dat de ouders dragers zijn en door­gevers van de traditie. Zij zijn het die de nieuwe generatie de rich­ting aanwijzen voor een menswaardig leven. Daarom verdienen zij alle eerbied en respect.
Het is ook wel duidelijk te merken dat deze schrifttekst thuishoort in een paternalistische cultuur waar de vader de spilfiguur is die alle rechten naar zich toetrekt. De moeder staat nog in de schaduw, en van de rechten van het kind was in die tijd nog geen sprake.

          Vandaag is het anders. Wij leven in een democratische samenleving waarbij elkeen gelijkwaardige rechten en plichten heeft.
Volgens de normen van vandaag moeten man en vrouw gelijke kansen krijgen. Gelijke kansen  op een carrière. De kinderen zoeken hun eigen weg en zitten op internaat of wonen op kamers. Met als gevolg dat men elkaar nog zelden samen rond de tafel krijgt. De vraagt stelt zich dan: hoeveel uithuizigheid verdraagt het gezin vooraleer het uit elkaar valt?
          Dat alles heeft te maken met de vrijheid die wij kregen om op te komen voor onszelf, om zichzelf te zijn, maar tezelfdertijd geraken mensen los van elkaar. Iedereen gaat zijn eigen gang.

Vandaag is het gezin alleen nog in naam de hoeksteen van de samenleving. Het is te veel in de verdrukking geraakt in een economische cultuur die niet standvastigheid maar flexibiliteit preekt. Wie vandaag carrière wil maken moet flexibel zijn. Je moet verplaatsbaar zijn, en je moet de kans grijpen als je een betere job kunt verkrijgen.
Hoe sterk moet je dan zijn om op de duur niet hetzelfde te denken over relaties?
Het is lukken of mislukken in het leven.

Wij kunnen er ook niet naast kijken dat veel mensen falen en op de dool geraken. Een maand lang heeft een Vlaamse krant elke dag een foto afgedrukt van een asielzoeker zonder opvang.
Vluchtende, opgejaagde mensen die de speelbal zijn van machthebbers, en die op zoek zijn naar een beter, menswaardig leven. In het gelaat van die mensen lees je vertwijfeling en hunker naar uitzicht.

Ook het evangelieverhaal van vandaag zou  je in dat kader kunnen plaatsen. Het is een verhaal van twee opgejaagde mensen die met hun pasgeboren zoon naar veiliger gebieden vluchten om te ontkomen aan een uitbarsting van politiek geweld.
En Matteüs legt  een diepere betekenis in het verhaal. Hij typeert Jezus als iemand die in de lijn staat van de groten van Israëls’ geschiedenis.
Net als het kindje in het rietmandje,Mozes, wordt ook het kindje Jezus gered.
En net als Mozes maakt hij de tocht van Egypte naar het beloofde land en bewerkt hij voor Israël de bevrijding.
Heel dit gebeuren wordt in gang gezet vanuit een droom, een innerlijke stem die raad geeft en oproept tot verantwoordelijkheid.

          Beste mensen, luister in je leven – net als Jozef – naar de innerlijke stem van God, die je de richting aangeeft die je moet gaan. En vertrouw erop dat  er uitzicht  doorbreekt waar mensen respect hebben en goed zijn voor elkaar en God de plaats geven die Hem toekomt.
Dat wij elkaar daarbij tot hulp en zegen zijn.

Gerard Braet o.p.